Το ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού της Γαλλικής Εταιρείας Μεταλλείων Λαυρίου, στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου, αποκτά νέα ζωή, φιλοξενώντας τον ελληνικό υπερυπολογιστή «Δαίδαλος». Εκεί που πριν από περίπου 120 χρόνια βρισκόταν ένας από τους πρώτους ηλεκτρικούς σταθμούς της χώρας, θα στεγάζεται πλέον ένα από τα πιο προηγμένα τεχνολογικά συστήματα της Ελλάδας.
Τα εγκαίνια του εθνικού υπερυπολογιστή «Δαίδαλος» πραγματοποιήθηκαν σήμερα στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Με μετρημένη υπολογιστική επίδοση 85,69 petaflops, ο «Δαίδαλος» κατατάσσεται στην 31η θέση παγκοσμίως στη λίστα TOP500 των ισχυρότερων υπερυπολογιστών, ενώ βρίσκεται στην 23η θέση της κατάταξης Green500 για την ενεργειακή αποδοτικότητα. Είναι χαρακτηριστικό ότι πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες τεχνολογικές επενδύσεις των τελευταίων ετών στη χώρα, για έναν υπολογιστή που εκτελεί σε ένα δευτερόλεπτο μαθηματικές πράξεις για τις οποίες ένας άνθρωπος θα έπρεπε να εργάζεται 2,7 δισεκατομμύρια χρόνια. Στόχος είναι η ενίσχυση της επιστημονικής έρευνας, της καινοτομίας και των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Με τη λειτουργία του «Δαίδαλου», ερευνητικές ομάδες και επιστήμονες θα έχουν στη διάθεσή τους αυξημένες δυνατότητες για την εκτέλεση σύνθετων προσομοιώσεων, την ανάλυση μεγάλων δεδομένων και την ανάπτυξη προηγμένων εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης. Οι δυνατότητές του αναμένεται να αξιοποιηθούν σε ένα ευρύ πεδίο επιστημονικών και παραγωγικών δραστηριοτήτων, από την ιατρική έρευνα και τη μελέτη της κλιματικής αλλαγής έως την ενέργεια, τις μεταφορές και την ανάπτυξη νέων βιομηχανικών τεχνολογιών.
Η εγκατάστασή του στο ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού της Γαλλικής Εταιρείας Μεταλλείων Λαυρίου προσδίδει στο έργο και μια ιδιαίτερη αρχιτεκτονική διάσταση. Κατασκευάστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα για να στεγάσει μια τεχνολογία αιχμής, την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, και σήμερα αποκτά μια νέα χρήση εξίσου υψηλών τεχνολογικών απαιτήσεων.
Η αποκατάσταση του διατηρητέου βιομηχανικού κελύφους και η προσαρμογή του στις απαιτήσεις ενός υπερυπολογιστικού συστήματος υψηλών επιδόσεων συνιστούν μια σύνθετη αρχιτεκτονική πρόκληση. Το ζητούμενο δεν ήταν μόνο να δημιουργηθούν οι απαραίτητες υποδομές για τη λειτουργία και την προστασία του «Δαίδαλου» αλλά και να διατηρηθεί η μνημειακή υπόσταση του κτιρίου, μαζί με τα ιστορικά και βιομηχανικά στοιχεία που διασώζονται στο εσωτερικό του.
Τη λογική του σχεδιασμού, τη σχέση της νέας κατασκευής με το ιστορικό κτίριο και τη σημασία της αρχιτεκτονικής παρέμβασης περιγράφει ο αρχιτέκτονας Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος, αναδεικνύοντας μια ενδιαφέρουσα αντίφαση: σε μια εποχή που η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη επαναπροσδιορίζουν τα όρια των δυνατοτήτων μας, η υλοποίηση ενός τέτοιου έργου εξακολουθεί να εξαρτάται από την ανθρώπινη επινοητικότητα, την τεχνική γνώση και τη χειρωνακτική εργασία.
«Πρόκειται για ένα από τα πλέον αξιόλογα βιομηχανικά κελύφη των αρχών του προηγούμενου αιώνα. Εκατόν είκοσι χρόνια πριν, αυτό το κτίριο υποδέχθηκε τον δεύτερο μόλις ηλεκτρικό σταθμό της χώρας, επί της ουσίας την αιχμή της τεχνολογίας. Το κτίριο σήμερα επανακτά τη λάμψη του, υποδεχόμενο την αιχμή της σύγχρονης τεχνολογίας, έναν υπερυπολογιστή», δηλώνει στη LiFO ο καθηγητής του ΕΜΠ και επικεφαλής του γραφείου Tense Architecture Network, Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος. Και συνεχίζει: «Η πρόκληση για τον σχεδιασμό ήταν μεγάλη: με δεδομένες τις απαιτήσεις προστασίας του "Δαίδαλου", ένα νέο κέλυφος έπρεπε να εισαχθεί στο υπάρχον λίθινο, στιβαρό αυτό κτίριο. Πώς αυτή η ένθεση θα μπορούσε να γίνει χωρίς να πληγεί η μνημειακή αίσθηση του ορθογώνιου, λίθινου περιβλήματος; Η λύση ήταν μόνον μία, και μάλιστα υάλινη: μια έλλειψη. Μια διάφανη έλλειψη, ως νέα υπερσύγχρονη κιβωτός, λειτουργεί συμπληρωματικά ως προς τον υπάρχοντα χώρο, ενώ η λαμπερή της ανάκλαση μέσα από το κυανοπράσινο, στιλπνό δάπεδο προσδίδει στο σύνολο μια συμβολικά φορτισμένη λάμψη: αυτή της δυναμικής εισόδου της χώρας στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
Το έργο είχε την αμέριστη στήριξη του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης κ. Παπαστεργίου. Χρειάστηκε παράλληλα την αφοσίωση και την επιμονή του προέδρου της ΕΔΥΤΕ, κ. Κόλλια, του εθνικού εκπροσώπου της EuroHPC, κ. Κοζύρη, του επιστημονικού υπεύθυνου από πλευράς ΕΜΠ, κ. Μπελαβίλα, της ομάδας των μηχανικών ΕΜΠ-ΕΔΥΤΕ, κ.κ. Κοντιζά, Λιβαδά, Βασιλείου, Νικολάου, του ανάδοχου κ. Πλαβούκου – αλλά κυρίως την επιμονή και την αφοσίωση όλων αυτών που το πραγμάτωσαν επί του πεδίου: από τους ανθρώπους της διεύθυνσης του εργοταξίου μέχρι τον κάθε επί μέρους κατασκευαστή ή τεχνίτη, ένα τέτοιο, επίμονο, αφοσιωμένο, εν τέλει λαμπερό έργο αποδεικνύει ότι την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, σε πείσμα όλων των υπερυπολογιστών, η αρχιτεκτονική παραμένει επί της ουσίας χειροποίητη. Και επομένως, βαθιά ανθρώπινη».
Ένα κτίριο που στις αρχές του 20ού αιώνα σχεδιάστηκε για να στεγάσει μια τεχνολογία αιχμής της εποχής, αποκτά σήμερα μια νέα χρήση, εξίσου υψηλών τεχνολογικών απαιτήσεων. Η εγκατάσταση του «Δαίδαλου» συνδέει τη βιομηχανική ιστορία του Λαυρίου με τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα, ενώ φιλοδοξεί να ενισχύσει τις δυνατότητες της χώρας στους τομείς των υπολογιστικών επιδόσεων και της τεχνητής νοημοσύνης. Η επανάχρηση του ιστορικού ηλεκτρικού σταθμού δεν διασώζει απλώς ένα σημαντικό δείγμα της βιομηχανικής κληρονομιάς αλλά το εντάσσει εκ νέου στην παραγωγική και τεχνολογική πραγματικότητα της χώρας.
Συζήτηση μελών