Ουδείς πίσω στο 1992 οπότε το Υπουργείο Πολιτισμού παραχώρησε στο ΕΜΠ τους χώρους των πρώην μεταλλείων του Λαυρίου μπορούσε να φανταστεί πως στο μακρινό μέλλον, σήμερα, εκεί θα έπαιρνε ζωή η ελληνική ΑΙ, τεχνητή νοημοσύνη δηλαδή. Ένα από τα μεγαλύτερα και πιο ουσιώδη έργα που ενισχύουν την κυριαρχία και αυτονομία της χώρας. Ούτε καν ο Δημήτρης Λουκάς πίσω στο 2002 όταν ανέλαβε για πρώτη φορά δήμαρχος. Η αυτοδιοικητική του πορεία όμως εκ των πραγμάτων ταυτίζεται με αυτό μέσα από πολλές διεκδικήσεις και έργα ουσίας που αλλάζουν την εικόνα του Λαυρίου και το θέτουν στο επίκεντρο (και) της τεχνολογικής εξέλιξης. 

Την Πέμπτη (2 Ιουλίου) πραγματοποιήθηκε μια διευρυμένη σύσκεψη η οποία διέλυσε κάθε αμφιβολία για το έργο αυτό και αποκάλυψε τις αναπτυξιακές του δυνατότητες. Σε αυτή καταρρίφθηκαν όλα τα fake news που επιτήδειοι διακινούσαν προκαλώντας αναστάτωση στην τοπική κοινωνία αλλά κυρίως αποκαλύφθηκαν οι πολυάριθμες προσλήψεις που αναμένονται με προτεραιοποίηση υποψηφίους από την τοπική κοινωνία και πάνω από 40.000 επισκέπτες ετησίως στην περιοχή. 

Γνώστες της εξέλιξης όλα αυτά τα χρόνια εξαίρουν τον ρόλο του Δημήτρη Λουκά στην εξέλιξη του συνολικού έργου που ολοκληρώνεται σήμερα με την αποκατάσταση της Γαλλικής Σκάλας διασώζοντας με αυτόν τον τρόπο την εικόνα της πόλης. 

Ο Δημήτρης Λουκάς πάντα με ατζέντα υπέρ της τοπικής κοινωνίας, στάθηκε επί 2,5 δεκαετίες δίπλα στους φορείς του έργου κερδίζοντας πάντα για την πόλη και παρεμβαίνοντας όπου χρειάστηκε διευκολύνοντας, έχοντας από την πρώτη στιγμή αντιληφθεί τη σημασία για το Λαύριο. Ο ξενώνας ήταν από τα πρώτα οφέλη που κέρδισε ο Δήμος Λαυρίου ενώ από τις πρώτες του επιτυχίες ήταν το εκπαιδευτικό πρόγραμμα προτού στηθεί το Μουσείο του ΕΜΠ, με μεγάλη επιτυχία όπως διηγείται στο mereportaz.com γνώστης του έργου που συμμετέχει σε αυτό από την πρώτη μέρα. Αποτέλεσμα: η επισκεψιμότητα ξεπερνούσε τις 30.000 ετησίως δίνοντας την απαραίτητη προβολή στην περιοχή και το εγχείρημα του ΕΜΠ που ξεπερνούσε τα στενά όρια του δήμου. 

Οι σχέσεις που αναπτύχθηκαν μέσα από τη μακροχρόνια συνεργασία του δημάρχου με τους εκάστοτε συντελεστές είχε και… παράπλευρα οφέλη υπέρ του δήμου με αποκορύφωμα τη Γαλλική Σκάλα. Ο Δημήτρης Λουκάς επενδύοντας στις προσωπικές σχέσεις αποφάσισε να βάλει τέλος σε μια προσπάθεια 20 ετών περίπου. Απευθύνθηκε στο ΕΜΠ, τους ενέπλεξε στην υπόθεση, κέρδισε μια μελέτη ασύλληπτης πραγματικής αξίας για τα ελληνικά δεδομένα έναντι συμβολικού επί της ουσίας κόστους στην οποία συμμετείχαν τα πιο εξειδικευμένα εργαστήρια του ΕΜΠ και 40 άτομα περίπου. Ο Δημήτρης Λουκάς εξασφάλισε τη χρηματοδότηση από το Πράσινο Ταμείο και δρομολόγησε το έργο προϋπολογισμού κάτι λιγότερο από 10.000.000 ευρώ. 

Πίσω στον Δαίδαλο, στην ελληνική ΑΙ με άλλα λόγια, ο σχεδιασμός προβλέπει εκθέσιμο χώρο με τις προβλέψεις να θέλουν περισσότερους από 40.000 επισκέπτες που θα οδηγήσουν σε περαιτέρω ανάπτυξη την περιοχής σε υπηρεσίες και υποδομές. «Σε πέντε χρόνια στο Λαύριο θα αναζητούμε πώς θα μπει το φρένο» εξηγεί ο συνομιλητής μας που επέλεξε να διατηρηθεί η ανωνυμία του. «Ο Δημήτρης ευτυχώς κρατάει τα γκέμια, ελέγχει το παιχνίδι. Αν χαθεί αυτό θα χαθεί η ισορροπία» καταλήγει. 

Ο ρόλος του Δημήτρη Λουκά έχει υπάρξει καταλυτικός σε όλη αυτή τη διαδρομή, από την αποκατάσταση του πάρκου και τα προβλήματα που προκλήθηκαν -τα fake news κυριάρχησαν και τότε- μέχρι σήμερα, εξασφαλίζοντας τα οφέλη της μεγαλύτερης αναπτυξιακής ευκαιρίας για μια πόλη που διεκδικούσε μέλλον με ταυτότητα. 

Τι φέρνει ο Δαίδαλος

Τι όμως σημαίνει όλο αυτό για τους πολίτες; Πώς ωφελούνται και σε τι αποσκοπεί η πρωτοβουλία του Δικτύου; Απαντήσεις έδωσε πρόσφατα σε συνέντευξή του ο αναπληρωτής πρόεδρος του Grnet, ο Δημήτριος Κατσιάνης, Eπίκουρος Καθηγητής στο ΕΚΠΑ. 

Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις ο Δαίδαλος έχει ισχύ 89 PETAFLOPS. Σίγουρα για κάποιους αυτό σημαίνει πολλά. «Ο Άρης ήταν της κατηγορίας του 0,5. Από 0,5 πάμε στα 90» απαντά για να καταλάβω την μεγάλη διαφορά. Ο στόχος ήταν τα 60 αλλά κατατέθηκε στον διαγωνισμό ακόμα καλύτερη προσφορά η οποία φέρνει την Ελλάδα στην πρώτη δεκάδα των ισχυρότερων μηχανημάτων. Ο Άρης ήταν στη θέση 468. 

Λόγω της τεχνολογικής ανωτερότητάς του ο Δαίδαλος μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για AI και για υπολογιστικά συστήματα εξηγεί ο Δ. Κατσιάνης. Λόγω της ισχύος του δίνει τη δυνατότητα να τρέξεις ένα μετεωρολογικό μοντέλο live και να έχεις άμεσα απαντήσεις ώστε να μπορείς να αντιδράσεις. 

«Θα δίνουν μοντέλα, θα λύνουν θέματα που σχετίζονται με την υγεία, θα δημιουργήσουν τα μεγαλύτερα γλωσσικά μοντέλα που έχουν υπάρξει στα ελληνικά. Να μιλήσουμε και για τη δική σας δουλειά, δεν θα θέλατε ό,τι έχει δημιουργηθεί στις ελληνικές εφημερίδες να εντάσσεται στα γλωσσικά μοντέλα και να είναι διαθέσιμο;» εξηγεί για τις δυνατότητες που δίνουν τα τσίπσετ. 

«Περιμένουμε πάρα πολλά στην υγεία» συνεχίζει.«Θα χρησιμοποιήσουμε τα στοιχεία που έχουμε στις διάθεσή μας όπως τις ακτινογραφίες που έχουμε μαζέψει όλα αυτά τα χρόνια και μπορούμε να κάνουμε κάποιες συνεργασίες και να χρησιμοποιήσουμε και τα νέα δεδομένα τα οποία θα είναι καθαρά και τα οποία θα είναι νομοθετικά επιτρεπόμενα, μια συνήθης τακτική σε πολλές χώρες. Πολλές φορές εξετάζουμε τα ίδια δεδομένα του πληθυσμού για να μπορέσουμε να καταλήξουμε σε συμπεράσματα» συμπληρώνει. «Όχι μόνο αυτό. Λύνονται προβλήματα που παλιά δεν θα μπορούσαν να λυθούν. Μπορούμε να κινούμαστε σε δύο πλαίσια: είτε να αυξάνουμε την ισχύ είτε να βελτιώνουμε τους αλγορίθμους» λέει ο αναπληρωτής πρόεδρος και αναφέρεται στην κινεζική μηχανή ΑΙ που στηρίζεται κυρίως σε αλγορίθμους.

Η ανακοίνωση για τον Δαίδαλο συνοδεύτηκε από την επισήμανση πως η Ελλάδα αναδεικνύεται σε τεχνολογικό πόλο. Σαφές ασαφές και ο Δ. Κατσιάνης εξηγεί: «Είναι μια στρατηγική επιλογή να είμαστε μέσα στους πρώτους. Άρα εμείς αποφασίσαμε ότι πρέπει να συνεχίσουμε τις επενδύσεις της χώρας στην ΕΕ και παράλληλα με αυτήν την κατασκευή που κάνουμε κάναμε την πρόταση να μπούμε στα πρώτα ΑΙ Factories της Ευρώπης. Τα πρώτα εφτά». 

Ο Δαίδαλος αναμένεται να φέρει αλλαγές και στην επιστημονική κοινότητα η οποία ήδη έχει μετασχηματιστεί. Η Γαλλία έχει ήδη δημιουργήσει νέο εργοστάσιο και ήδη ετοιμάζεται για ένα ακόμα. Η γαλλική εμπειρία βοηθά την Ελλάδα στην εξέλιξή της. «Όλο αυτό είναι μια διαδρομή δίχως επιστροφή που οφείλουμε να ακολουθήσουμε» λέει ο Δ. Κατσιάνης. 

Αναφέρεται στην ελληνική γλώσσα η οποία χρησιμοποιείται από εκατομμύρια πολίτες. «Αυτή η γλώσσα πρέπει να είναι μέσα στα καινούργια συστήματα. Για αυτό και φτιάξαμε το πρώτο ελληνικό γλωσσικό μοντέλο. Για να διασώσεις μια γλώσσα και μια ιστορία πρέπει να είναι μέσα στα γλωσσικά μοντέλα» λέει και φέρνει το παράδειγμα των Ισπανών που έφτιαξαν τέσσερα γλωσσικά μοντέλα. «Επιδίωξη είναι να καταταγεί η ελληνική γλώσσα στις τεχνολογικά ώριμες. Αυτός είναι ο στόχος» που πρακτικά σημαίνει ότι «θα μπορούν να διαβάζουν δικά σας κείμενα, ελληνικά μοντέλα, και να παράγουν περιεχόμενο. Αλλιώς δεν θα υπάρχουν αυτά τα κείμενα μέσα στον νέο κόσμο. Θα είναι μια μηχανή που θα μιλάει και ελληνικά». 

Αυτο άραγε σημαίνει πως ο Δαίδαλος θα είναι μια κιβωτός για τη γλώσσα, την ιστορία και τον πολιτισμό μας; «Για εμάς είναι μια διασφάλιση ότι τα πράγματα θα χρησιμοποιηθούν σωστά και ότι θα υπάρξει αποτύπωμα για τον πολιτισμό. Ο πολιτισμός είναι ένας από τους πυλώνες του Pharos. Δεν μπορείς να τον αφήσεις εκτός».

Οι εξελίξεις έχουν οδηγήσει κάποιους να αναφέρονται ήδη στο Λαύριο ως την Silicon Valley της Ελλάδας. «Επιλέχθηκε ένας χώρος εμβληματικός, διατέθηκε μια μεγάλη χρηματοδότηση, συντηρώντας την όψη του κτιρίου και παρεμβαίνοντας μόνο σε επίπεδο εγκαταστάσεων για τις δικές μας ανάγκες. Θα έχουμε εργαζόμενους εκεί αλλά και απομακρυσμένα από άλλες τοποθεσίες. Το σύστημα είναι υδρόψυκτο, δουλεύει και δεν ακούγεται κάτι. Τι σημαίνει όμως να είσαι Silicon Valley; Είσαι κάπου μαζί με άλλους ερευνητές, έχεις ανθρώπους που μπορούν να σε βοηθήσουν, φτιάχνεις οπότε μια ομάδα υποδοχής και εκεί οι νεόφυτες επιχειρήσεις μπορούν να αναζητήσουν βοήθεια. Φτιάχνονται ψεύτικα περιβάλλοντα, τα λεγόμενα sand box,  σε προστατευμένο περιβάλλον με συγκεκριμένες προδιαγραφές απαραίτητες για το εκάστοτε project που δεν επηρεάζει το υπόλοιπο σύστημα».

Γιατί όμως έγινε η επιλογή του Λαυρίου; «Διότι θέλουμε αυτό που κάνουμε να φαίνεται. Στη Βαρκελώνη το σούπερ κομπιούτερ βρίσκεται τοποθετημένο σε γοτθική εκκλησία. Επισκέψιμο. Στο Λαύριο ο χώρος είναι καταπληκτικός και συνδέεται με το ΕΜΠ. Είναι ιδανικός χώρος. Επιπλέον τοποθετείς μια ολόκληρη περιοχή στον παγκόσμιο χάρτη της έρευνας. Και στη Γαλλία ο αντίστοιχος χώρος βρίσκεται κοντά στη Νίκαια, δεν είναι στο Παρίσι».

Σύντομα όλη η υποδομή θα είναι έτοιμη. Το εργοστάσιο θα ξεκινήσει τη λειτουργία του και πριν την υλοποίηση του Δαίδαλου υποδεχόμενο εταιρείες. 

Με τα επόμενα βήματα θα αποπειραθεί να μετατραπεί η Ελλάδα σε leader της περιοχής συνεργαζόμενη με την Κύπρο αλλά και βαλκανικές χώρες. Μια τέτοια εξέλιξη θα επιτρέψει ακόμα μεγαλύτερες επενδύσεις ώστε η χώρα να συναγωνίζεται ευθέως τους μεγάλους «παίχτες».