Ακολουθεί η Συνέντευξη στη Δημοσιογράφο Χρύσα Κυριακού

1. Κύριε Πρόεδρε, η ΔΕΘ παραδοσιακά αποτελεί το βήμα των μεγάλων οικονομικών εξαγγελιών της κυβέρνησης. Τι περιμένετε, λοιπόν, να ακούσετε φέτος από τον Πρωθυπουργό για τους Δήμους και την Τοπική Αυτοδιοίκηση; Υπάρχει μια συγκεκριμένη δέσμευση —σε πόρους, χρηματοδότηση και ουσιαστική ενίσχυση των Δήμων— που θεωρείτε απολύτως αναγκαία και κάτω από την οποία θα λέγατε ότι η Αυτοδιοίκηση για ακόμη μία φορά δεν πήρε αυτό που δικαιούται; Το έχετε επισημάνει πολλές φορές και με ιδιαίτερη ένταση: η Τοπική Αυτοδιοίκηση απουσιάζει από την ατζέντα του πολιτικού διαλόγου, τόσο προεκλογικά όσο και διαχρονικά. Πιστεύετε ότι η φετινή ΔΕΘ μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία για να αλλάξει αυτή η κατάσταση;

Από τη φετινή ΔΕΘ περιμένουμε η Τοπική Αυτοδιοίκηση να μην είναι για ακόμη μία φορά απούσα από τις μεγάλες πολιτικές και οικονομικές εξαγγελίες της χώρας. Περιμένουμε να βρίσκεται στο επίκεντρο των μεγάλων πολιτικών και οικονομικών αποφάσεων της χώρας. Δεν μπορεί οι Δήμοι ως θεσμός να βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή, δίπλα στον πολίτη, να καλούνται να αντιμετωπίσουν προκλήσεις από την κοινωνική πολιτική και την πολιτική προστασία μέχρι την ενεργειακή κρίση και τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, αλλά όταν φτάνει η ώρα της κατανομής των πόρων να μένουν στο περιθώριο.

Δεν μιλάμε πλέον με εκτιμήσεις, αλλά με στοιχεία. Η πρώτη ολοκληρωμένη μελέτη που εκπονήσαμε με την ΕΕΤΑΑ αποτυπώνει το πραγματικό λειτουργικό κόστος των Δήμων που ανέρχεται στα 5,34 δισ. Ευρώ, ενώ η χρηματοδότησή τους για το 2026 βρίσκεται στα 2,9 δισ. Ευρώ. Υπάρχει ένα χρηματοδοτικό κενό της τάξης των 2,44 δισ. Ευρώ και αυτό είναι μια πραγματικότητα που κανείς δεν μπορεί να αγνοεί.

Συνεπώς, από τον Πρωθυπουργό περιμένουμε μια σαφή πολιτική δέσμευση για ουσιαστικά και μόνιμη αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) και ένα συγκεκριμένο πολυετές σχέδιο που θα οδηγήσει στην κάλυψη του πραγματικού κόστους λειτουργίας των Δήμων. Δεν ζητούμε μια ακόμα έκτακτη επιχορήγηση. Ζητούμε και διεκδικούμε ένα σταθερό και βιώσιμο σύστημα χρηματοδότησης.

Παράλληλα, αποτελεί πάγια θέση μας μας να εφαρμοστεί στην πράξη η αρχή: καμία νέα αρμοδιότητα στους Δήμους χωρίς τους αντίστοιχους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους.

Η ΔΕΘ, λοιπόν, μπορεί πράγματι να αποτελέσει μια αφετηρία. Αρκεί αυτή τη φορά η Αυτοδιοίκηση να μην περιοριστεί σε μια αναφορά μέσα σε μια ομιλία, αλλά να αποτελέσει μέρος μιας συγκεκριμένης εθνικής πολιτικής για την ουσιαστική αποκέντρωση και την ενίσχυση των Δήμων, με πόρους και μέσα για να κάνουμε τη δουλειά που το ίδιο το κράτος και, κυρίως, οι πολίτες απαιτούν από εμάς.

2. Κύριε Πρόεδρε, ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης ψηφίστηκε μετά από πολυετή διαβούλευση. Είναι πράγματι τομή για τους Δήμους ή χρειάζεται μια πολύ μεγαλύτερη μεταρρύθμιση; Και ποιο είναι το σημαντικότερο πράγμα που εξακολουθεί να λείπει;

Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι αναμφίβολα ένα σημαντικό θεσμικό βήμα και μια ουσιαστική τομή. Μετά από δυόμιση χρόνια διαλόγου και διαβούλευσης, συγκεντρώθηκε σε ένα ενιαίο θεσμικό πλαίσιο ένας μεγάλος αριθμός διάσπαρτων διατάξεων που επί χρόνια δυσκόλευαν την καθημερινή λειτουργία των Δήμων. Η ΚΕΔΕ συμμετείχε ενεργά σε όλη αυτή τη διαδικασία και είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι η πλειοψηφία των προτάσεων και των παρατηρήσεών μας ενσωματώθηκε τελικά στον Κώδικα.

Όμως, πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι: ο Κώδικας δεν είναι το τέλος της μεταρρύθμισης. Είναι ένα σημαντικό πρώτο βήμα. Η μεγάλη μεταρρύθμιση που έχει ανάγκη η χώρα είναι ο ουσιαστικός επαναπροσδιορισμός της σχέσης μεταξύ του Κεντρικού Κράτους και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Χρειαζόμαστε πραγματική αποκέντρωση, σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων χωρίς επικαλύψεις και, κυρίως, ουσιαστική διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των Δήμων.

Γι’ αυτό και για εμάς το επόμενο μεγάλο βήμα είναι η Συνταγματική Αναθεώρηση. Έχουμε ζητήσει με σαφήνεια τα άρθρα 101 και 102 του Συντάγματος να ενταχθούν στις αναθεωρητές διατάξεις, ώστε η αρχή της αποκέντρωσης και η αυτοτέλεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να αποκτήσουν πραγματικό και ουσιαστικό περιεχόμενο.

Επομένως, ο νέος Κώδικας δημιουργεί μια πολύ σημαντική βάση. Αυτό που εξακολουθεί να λείπει είναι η συνολική μεταρρύθμιση του κράτους, με μια ισχυρή και πραγματικά αυτοτελή Τοπική Αυτοδιοίκηση, που θα έχει ξεκάθαρες αρμοδιότητες, τους αναγκαίους πόρους και την ευθύνη να αποφασίζει για τις τοπικές υποθέσεις που αφορούν την καθημερινότητα των πολιτών.

3. Οι Δήμαρχοι λένε διαχρονικά ότι δεν μπορούν να αναλάβουν περισσότερες αρμοδιότητες χωρίς τους αντίστοιχους πόρους. Ποιο είναι σήμερα το μεγαλύτερο οικονομικό πρόβλημα των Δήμων και πόσο κοντά είμαστε σε ένα πραγματικά οικονομικά αυτοτελές μοντέλο Αυτοδιοίκησης;

Η αλήθεια είναι ότι το μεγαλύτερο οικονομικό πρόβλημα των Δήμων σήμερα είναι η διαχρονική αναντιστοιχία μεταξύ των αρμοδιοτήτων και των πόρων που έχουμε στη διάθεσή μας. Επιπλέον, το κόστος λειτουργίας των Δήμων αυξάνεται λόγω της ενέργειας, της μισθοδοσίας, των υλικών και των υπηρεσιών, χωρίς το σύστημα να προσαρμόζεται αντιστοίχως. Έτσι, δημιουργείται μια μόνιμη πίεση στους δημοτικούς προϋπολογισμούς και δεν μπορεί ένας Δήμος να είναι πραγματικά αυτοτελής όταν εξαρτάται κάθε χρόνο από έκτακτες ενισχύσεις για να καλύψει βασικές και ανελαστικές λειτουργικές ανάγκες.

Σε αυτό το σημείο μπορούμε να πούμε ότι η σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη είναι αποκαλυπτική. Στην Ελλάδα, οι δαπάνες της Αυτοδιοίκησης αντιστοιχούν μόλις στο 4,1% του ΑΕΠ, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στο 11,27%. Παράλληλα, περίπου οι μισοί Δήμοι της χώρας χρηματοδοτούν λιγότερο από το 20% των εσόδων τους από ίδιους πόρους.

Επομένως, απέχουμε ακόμη σημαντικά από ένα πραγματικά αυτοτελές οικονομικό μοντέλο Αυτοδιοίκησης. Οικονομική αυτοτέλεια σημαίνει σταθερούς, επαρκείς και προβλέψιμους πόρους που θα αντιστοιχούν στις αρμοδιότητες που ασκούν οι Δήμοι και θα τους επιτρέπουν να καταρτίζουν πολυετή σχέδια, να επενδύουν στην κάλυψη των αναγκών των τοπικών κοινωνιών, να αναλαμβάνουν την ευθύνη των αποφάσεών τους και να λογοδοτούν γι’ αυτές στους πολίτες.

4. Ποιο πιστεύετε ότι είναι σήμερα το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο μέσος Δήμαρχος στην καθημερινή λειτουργία του Δήμου του;

Αν έπρεπε να ξεχωρίσω ένα πρόβλημα, θα έλεγα την έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού. Η υποστελέχωση των Δήμων έχει πλέον φτάσει σε ένα σημείο που επηρεάζει άμεσα την καθημερινή λειτουργία των υπηρεσιών μας.

Ο Δήμαρχος έχει την ευθύνη απέναντι στον πολίτη. Ο πολίτης απευθύνεται στον Δήμο για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει στην καθημερινότητά του και δικαίως περιμένει άμεση λύση. Όταν, όμως, οι υπηρεσίες δεν διαθέτουν επαρκές προσωπικό ή τις αναγκαίες ειδικότητες, ακόμη και τα αυτονόητα πολλές φορές γίνονται δύσκολα.

Τα προηγούμενα χρόνια οι Δήμοι έχασαν σημαντικό αριθμό έμπειρων εργαζομένων λόγω συνταξιοδοτήσεων και κινητικότητας, χωρίς οι θέσεις αυτές να αναπληρώνονται με τον απαιτούμενο ρυθμό. Παράλληλα, οι διαδικασίες προσλήψεων παραμένουν χρονοβόρες, την ώρα που οι ανάγκες των τοπικών κοινωνιών αυξάνονται και οι Δήμοι καλούνται να ανταποκριθούν σε ολοένα και περισσότερες προκλήσεις.

Σε αυτό πρέπει να προσθέσουμε τη γραφειοκρατία και ένα σύνθετο διοικητικό περιβάλλον, που πολλές φορές καθυστερεί ακόμη περισσότερο την υλοποίηση και των πιο απλών αποφάσεων.

Το ζητούμενο, λοιπόν, είναι οι Δήμοι να μπορούν– εκτός όλων των άλλων στα οποία έχω ήδη αναφερθεί- να στελεχώνονται έγκαιρα και με βάση τις ανάγκες τους, γιατί στο τέλος της ημέρας ο Δήμαρχος κρίνεται από τον πολίτη για το αποτέλεσμα και πρέπει να διαθέτει και τα εργαλεία για να το πετύχει.

5. Είστε Δήμαρχος Αμπελοκήπων-Μενεμένης εδώ και πολλά χρόνια και παράλληλα Πρόεδρος της ΚΕΔΕ. Αν σας ζητούσα να ξεχωρίσετε ένα μεγάλο πρόβλημα της Δυτικής Θεσσαλονίκης που παραμένει άλυτο, ποιο θα ήταν και γιατί;

Η ανάπλαση του θαλασσίου μετώπου του Θερμαϊκού Κόλπου από το Καλοχώρι μέχρι το Αγγελοχώρι.

Πρόκειται για ένα από τα πιο εμβληματικά έργα που σχεδιάστηκαν, το οποίο έχει ανάγκη η πόλη και οι γύρω περιοχές, καθώς η ανάπλαση του παραλιακού μετώπου θα συνδέσει ξανά την πόλη με τη θάλασσα, ανοίγοντας νέες προοπτικές ανάπτυξής της.

6. Έχετε εκλεγεί πολλές φορές Δήμαρχος, με ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά. Ποιο θεωρείτε ότι είναι το μυστικό μιας τόσο μακράς πολιτικής διαδρομής στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και τι σας λένε σήμερα οι πολίτες όταν σας συναντούν στον δρόμο;

Σοβαρότητα, εργατικότητα, συνέπεια λόγων και έργων. Οι πολίτες μου λένε τα πάντα. Από τα πιο απλά έως τα πλέον απίθανα πράγματα.

7. Μετά από τόσα χρόνια στην Αυτοδιοίκηση, τι είναι αυτό που εξακολουθεί να σας θυμώνει περισσότερο και ποιο είναι το έργο που θα θέλατε οπωσδήποτε να έχει ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος της σημερινής σας θητείας;

Δεν συνηθίζω να μασάω τα λόγια μου. Αν πρέπει να πω ένα, με θυμώνει πολύ η παραβατική συμπεριφορά εκείνων των πολιτών που παρουσιάζουν τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (παράνομες σταθμεύσεις σε διαβάσεις πεζών, σε ράμπες ΑΜΕΑ, οι παραβιάσεις του ερυθρού σηματοδότη, οδήγηση κόντρα στον μονόδρομο, επικίνδυνη οδήγηση κλπ). Θέλω να ολοκληρωθεί το νέο Βιοκλιματικό Κολυμβητικό Συγκρότημα Αμπελοκήπων, το οποίο ήδη ξεκίνησε να κατασκευάζεται.